ΕΡΩΤΗΣΗ

Αθήνα, 2 Δεκεμβρίου 2025

Προς: Tην Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού

           Τον Υπουργό Εσωτερικών

            Τον Υπουργό Μεταφορών και Υποδομών

Θέμα: Κατασκευαστικά και προβλήματα υποδομών και οικονομικής στήριξης των σχολικών μονάδων στην Ανατολική Αττική

Αξιότιμοι κύριοι Υπουργοί,

Η κατάσταση της σχολικής στέγης στην Ανατολική Αττική έχει λάβει διαστάσεις που δεν επιτρέπουν πια καμία καθυστέρηση σε επίπεδο προγραμματισμού, χρηματοδότησης ή θεσμικής παρέμβασης. Σειρά περιστατικών τα τελευταία χρόνια, σε συνδυασμό με χρόνια προβλήματα υποδομών που δεν αντιμετωπίστηκαν ποτέ με ολοκληρωμένο τρόπο, συνθέτουν ένα δυσοίωνο τοπίο για τη μαθητική κοινότητα σε όλους σχεδόν τους δήμους της περιοχής. Τα σχολικά κτίρια προβληματικής κατάστασης, η εκτεταμένη χρήση λυόμενων αιθουσών, η λειτουργία πολλών σχολείων-ιδιαίτερα Νηπιαγωγείων- σε νοικιασμένα και οριακά κατάλληλα κτίρια-, η παλαιότητα μεγάλου μέρους των υποδομών και η απουσία ενός συνεκτικού σχεδίου αναβάθμισης υποδεικνύουν ότι, παρά τις προσπάθειες των τοπικών δήμων, η κεντρική κρατική μέριμνα παραμένει ανεπαρκής.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόσφατο περιστατικό στο Πόρτο Ράφτη, στον Δήμο Μαρκοπούλου Μεσογαίας, όπου στις 5 Νοεμβρίου 2025 σημειώθηκε πτώση τμήματος της οροφής στο 1ο Δημοτικό Σχολείο την ώρα του μαθήματος, προκαλώντας τον τραυματισμό δύο μαθητών. Παρότι η σχολική κοινότητα είχε επανειλημμένα επισημάνει φθορές στην οροφή, η αντιμετώπιση υπήρξε αποσπασματική, κάτι που υπογραμμίζει την απουσία προληπτικών ελέγχων και ουσιαστικής συντήρησης. Αντίστοιχο περιστατικό καταγράφηκε και στον Δήμο Μαραθώνος, στο 1ο Νηπιαγωγείο Γραμματικού, όταν στις 6 Οκτωβρίου 2024 κατέρρευσε η ψευδοροφή του κτιρίου, λίγα μόλις λεπτά μετά την αποχώρηση των νηπίων. Το περιστατικό αυτό ανέδειξε τις σοβαρές αμφιβολίες για τη στατική επάρκεια, την παλαιότητα και τη νομιμότητα του συγκεκριμένου σχολικού κτιρίου.

Τα παραπάνω και δυστυχώς πολλές αντίστοιχες περιπτώσεις, έχουν απόλυτη σχέση με την ανεπαρκέστατη χρηματοδότηση και την πολύ μεγάλη υποστελέχωση των δήμων και ιδιαίτερα των τεχνικών τους υπηρεσιών.

Στους υπόλοιπους δήμους της Ανατολικής Αττικής η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Στον Δήμο Αχαρνών, σχεδόν το μισό σύνολο των σχολικών μονάδων λειτουργεί σε προκατασκευασμένες αίθουσες, ενώ υπάρχουν ακόμη νηπιαγωγεία που στεγάζονται σε πυλωτές, πρώην καταστήματα ή ισόγειες κατοικίες. Η χρήση «προσωρινών λύσεων» έχει εξελιχθεί σε μόνιμο καθεστώς, με άμεσο αντίκτυπο στην ασφάλεια των μαθητών και στην ποιότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Στον Δήμο Διονύσου, 12 από τα 15 νηπιαγωγεία λειτουργούν εξ ολοκλήρου σε λυόμενες αίθουσες, χωρίς κανένα σαφές χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης. Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στον Δήμο Ωρωπού, όπου 14 από τα 17 νηπιαγωγεία στεγάζονται επίσης σε προκατασκευασμένες αίθουσες, αποδεικνύοντας ότι η προσωρινότητα έχει μετατραπεί σε χρόνια παθογένεια. Στον Δήμο Μαραθώνος τα 2 από τα 3 Λύκεια στεγάζονται σε νοικιασμένα κτίρια, που είναι ανεπαρκή για να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι σε αρκετές σχολικές μονάδες της Ανατολικής Αττικής εξακολουθεί να χρησιμοποιείται η λύση των κοντέινερ ως σχολικές αίθουσες, γεγονός που υποβαθμίζει σημαντικά τις συνθήκες εκπαίδευσης και ασφάλειας των μαθητών. Ενδεικτικά, σε κοντέινερ στεγάζονται μεταξύ άλλων το 1ο Δημοτικό Σχολείο Βάρκιζας, το Δημοτικό Σχολείο Κάτω Σουλίου – Μαραθώνα, το 3ο Δημοτικό Σχολείο Πόρτο Ράφτη, το 3ο Δημοτικό Σχολείο Γλυκών Νερών, το 1ο, 2ο και 8ο Δημοτικό Σχολείο Γέρακα, καθώς και το 7ο Δημοτικό Σχολείο Παλλήνης.

Σημαντικές ανάγκες υποδομικών παρεμβάσεων εντοπίζονται επίσης στους Δήμους Κρωπίας, Λαυρεωτικής, Παιανίας, Παλλήνης και Ραφήνας-Πικερμίου, όπου παλαιά σχολικά κτίρια παρουσιάζουν φθορές, υγρασίες, ανάγκη στατικής ενίσχυσης και ανεπαρκείς αύλειους χώρους, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις έχουν καταγραφεί επείγουσες εργασίες αποκατάστασης. Στον Δήμο Σαρωνικού και στον Δήμο Σπάτων-Αρτέμιδος συνεχίζονται έργα εκτεταμένων επισκευών, τα οποία ωστόσο δεν επαρκούν για να καλύψουν τα συνολικά ελλείμματα σε σύγχρονες σχολικές μονάδες.

Στον Δήμο Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης καταγράφονται επίσης σημαντικές και επαναλαμβανόμενες ανάγκες αναβάθμισης και συντήρησης των σχολικών υποδομών. Παλαιότερα σχολικά συγκροτήματα παρουσιάζουν φθορές λόγω ηλικίας, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις απαιτούνται στοχευμένες παρεμβάσεις στατικής ενίσχυσης, ενεργειακής αναβάθμισης και βελτίωσης των αύλειων χώρων.

Παράλληλα, η αύξηση του μαθητικού πληθυσμού σε ολόκληρη την Ανατολική Αττική, την πιο αναπτυσσόμενη δημογραφικά περιοχή με βάση τα τελευταία δημογραφικά στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ,  δημιουργεί ανάγκη για νέες σχολικές μονάδες και συνολικότερο σχεδιασμό που να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες εκπαιδευτικές απαιτήσεις της περιοχής.

Μία κυβερνητική απόφαση που δυσχέρανε ακόμη περισσότερο και μάλιστα σημαντικά τη λειτουργία των σχολικών μονάδων ήταν η κατάργηση των σχολικών επιτροπών σε δήμους με λιγότερες από 100 σχολικές μονάδες, με τον νόμο 5056/2023, η οποία εφαρμόζεται από τις 29 Ιουνίου 2024. Η μεταφορά των αρμοδιοτήτων αποκλειστικά στους δήμους, χωρίς αύξηση της χρηματοδότησης και χωρίς την ενεργή συμμετοχή της σχολικής κοινότητας, έχει οδηγήσει σε δυσλειτουργίες και καθυστερήσεις. Η περιορισμένη οικονομική ενίσχυση με χρήση Παγίας Εντολής 500 € για τις μικρές και 1000€ για τις μεγαλύτερες σχολικές μονάδες που έχουν πάνω από 12 αίθουσες για λειτουργικές δαπάνες και επείγουσες επισκευές είναι πρακτικά ανεπαρκής για να καλύψει στοιχειώδεις ανάγκες, έχει αυξήσει δραματικά τη γραφειοκρατική επιβάρυνση των σχολείων και των υπηρεσιών των δήμων, έχει προκαλέσει διοικητικές αστοχίες, μεγάλες καθυστερήσεις και ουσιαστική υποχρηματοδότηση των σχολείων, πριν ακόμη φθάσουμε στο επίπεδο των αναγκαίων επισκευών ή συντηρήσεων.  Η κατάργηση ενός θεσμού που λειτουργούσε ως θεσμός διαφάνειας και αποκέντρωσης από το 1985 -και συνεχίζει να λειτουργεί στους μεγάλους δήμους έχει οδηγήσει σε έλλειψη διαφάνειας και απουσία συλλογικού ελέγχου σε σοβαρά ζητήματα σχολικής υποδομής και λειτουργίας.

Επιπλέον, προκαλεί προβληματισμό η αναντιστοιχία ανάμεσα στις προτεραιότητες της εκπαιδευτικής πολιτικής και τις πραγματικές ανάγκες των σχολικών υποδομών. Πρόσφατη ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας παρουσιάζει ως σημαντική επένδυση την εγκατάσταση ατομικών σχολικών θυρίδων (lockers) σε έως 4.000 Δημοτικά Σχολεία, με προϋπολογισμό 8.500.000 ευρώ, στο πλαίσιο του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του ΕΠΑ 2021–2025. Παρότι τέτοιες παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν σε μια πιο οργανωμένη σχολική καθημερινότητα, δεν αποτελούν λύση στα σοβαρά ζητήματα ασφάλειας, παλαιότητας και έλλειψης επαρκών σχολικών κτιρίων που αντιμετωπίζει η Ανατολική Αττική. Την ώρα που μαθητές εξακολουθούν να φοιτούν σε λυόμενες αίθουσες ή σε κτίρια με προβλήματα στατικής επάρκειας, η σχολική κοινότητα αναμένει ουσιαστικές, δομικές επενδύσεις που θα διασφαλίσουν ότι τα σχολεία είναι πραγματικά ασφαλή και λειτουργικά.

Παράλληλα, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη για την καθιέρωση θεσμοθετημένου και συστηματικού ελέγχου της καταλληλότητας και της ασφάλειας των σχολικών κτιρίων, με την άμεση διενέργεια επιθεωρήσεων σε όλες τις σχολικές μονάδες για τη διαπίστωση της συμμόρφωσής τους με τον Κτιριοδομικό Κανονισμό, την εφαρμογή και τον έλεγχο αυστηρών πρωτοκόλλων από ανεξάρτητους φορείς ή τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων, καθώς και την καταγραφή των ελλείψεων και την κατάρτιση δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος αποκατάστασης των προβλημάτων, με σαφή προτεραιότητα στις επικίνδυνες ελλείψεις.

Ταυτόχρονα, απαιτείται η λήψη άμεσων μέτρων ασφάλειας και βελτίωσης με την πραγματοποίηση επειγουσών επισκευών σε σχολικά κτίρια που παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα, η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης για την άμεση υλοποίηση έργων συντήρησης και αναβάθμισης, η ουσιαστική ενίσχυση των τεχνικών υπηρεσιών των δήμων με προσωπικό και οικονομικούς πόρους για την ταχύτερη ανταπόκριση στα αιτήματα συντήρησης, καθώς και η θεσμοθέτηση τακτικής πιστοποίησης της καταλληλότητας των σχολικών κτιρίων, με υποχρεωτική δημοσιοποίηση των σχετικών αποτελεσμάτων, στο πλαίσιο της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

Η Ανατολική Αττική αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές της χώρας, με έντονη οικιστική εξάπλωση, αυξημένη οικοδομική δραστηριότητα και συνεχή πληθυσμιακή μεταβολή. Η δυναμική αυτή ασκεί ολοένα και μεγαλύτερη πίεση στο ήδη επιβαρυμένο εκπαιδευτικό σύστημα της περιοχής, τόσο σε επίπεδο μαθητικού πληθυσμού όσο και σε επίπεδο υποδομών. Η συνθήκη αυτή απαιτεί άμεσο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό νέων σχολικών μονάδων, καθώς και αναβάθμιση και ενίσχυση των υφιστάμενων δομών, ώστε να διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση σε ασφαλή και σύγχρονα σχολικά περιβάλλοντα. Η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και μακροπρόθεσμου σχεδίου για τις σχολικές υποδομές της Ανατολικής Αττικής καθίσταται πλέον επιβεβλημένη.

Κατόπιν αυτών, ερωτάσθε κ.κ. Υπουργοί

1. Ποιες συγκεκριμένες ενέργειες άμεσης προτεραιότητας προτίθεται να αναλάβει το Υπουργείο για την αναβάθμιση και ενίσχυση των σχολικών υποδομών στην Ανατολική Αττική και πώς θα αντιμετωπιστεί η εκτεταμένη χρήση λυόμενων και νοικιασμένων  αιθουσών;
2. Υπάρχει επίσημο χρονοδιάγραμμα αντικατάστασης όλων των προκατασκευασμένων και νοικιασμένων σχολικών αιθουσών σε κάθε δήμο της Ανατολικής Αττικής και αν ναι, ποια έργα έχουν ενταχθεί, ποια χρηματοδοτούνται και ποια αναμένεται να προκηρυχθούν;
3. Τι μέτρα λαμβάνονται για συστηματικούς ελέγχους στατικής επάρκειας και ασφάλειας στα σχολικά κτίρια, ώστε να διασφαλιστεί ότι περιστατικά όπως αυτά στο Πόρτο Ράφτη και στο Γραμματικό δεν θα επαναληφθούν;
4. Αξιολογείται, ποιοτικά (αποτελεσματικότητα της λειτουργίας) και ποσοτικά (αύξηση ή μείωση οικονομικής ενίσχυσης), η εφαρμογή του Ν. 5056/2023 όσον αφορά την κατάργηση των Σχολικών Επιτροπών και αν ναι ποια είναι τα στοιχεία που προκύπτουν από αυτή την αξιολόγηση;
5. Πώς σκοπεύει το Υπουργείο να ενισχύσει οικονομικά τις σχολικές μονάδες και να αυξήσει την οικονομική τους αυτονομία και την διαχειριστική τους αποτελεσματικότητα, μετά την κατάργηση των σχολικών επιτροπών, προκειμένου να καλύπτονται βασικές λειτουργικές ανάγκες και επείγουσες επισκευές χωρίς καθυστερήσεις;
6. Προτίθεται το Υπουργείο να επανεξετάσει τον θεσμό των σχολικών επιτροπών;
7. Θα υπάρξει ειδική, στοχευμένη χρηματοδότηση για τις σχολικές υποδομές της Ανατολικής Αττικής, ανεξάρτητα από το γενικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με σκοπό την κάλυψη των σοβαρών υποδομικών ελλείψεων που έχουν προκύψει;
8. Προτίθεται το Υπουργείο να θεσμοθετήσει ένα ενιαίο και δεσμευτικό πλαίσιο συστηματικών ελέγχων καταλληλότητας και ασφάλειας όλων των σχολικών κτιρίων, με υποχρεωτικές επιθεωρήσεις, τήρηση αυστηρών πρωτοκόλλων από ανεξάρτητους φορείς ή τις τεχνικές υπηρεσίες των δήμων, μετά από αναβάθμιση με προσλήψεις προσωπικού σε αυτές;
9. Υπάρχει πρόθεση από το Υπουργείο για τη δημιουργία ενός ενιαίου αλλά και ανοιχτού Μητρώου Σχολικών Υποδομών, στο οποίο θα καταγράφονται αναλυτικά όλα τα κτιριακά δεδομένα των σχολικών μονάδων, τα προβλήματά τους, τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη με αναφορά στον τρόπο χρηματοδότησής τους με στόχο τη διαφάνεια και τον δημόσιο έλεγχο;
10.  Με δεδομένο ότι το Υπουργείο έχει ήδη δεσμεύσει ποσό 8.500.000 € για την εγκατάσταση ατομικών σχολικών θυρίδων (lockers) σε έως 4.000 Δημοτικά Σχολεία, προτίθεται να διαθέσει αντίστοιχους ή και μεγαλύτερους πόρους για την αντιμετώπιση των σοβαρών κτιριολογικών ελλείψεων και προβλημάτων ασφάλειας στα σχολεία της Ανατολικής Αττικής;

Οι ερωτώντες βουλευτές

Μανώλης Χριστοδουλάκης

Στέφανος Παραστατίδης