ΕΡΩΤΗΣΗ

Αθήνα, 16 Οκτωβρίου 2026

Προς: Τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας

            Τον Υπουργό Εσωτερικών

            Τον Υπουργό Υγείας 

Θέμα: Χωρίς συστηματική παρακολούθηση ο Ασωπός – Η Πολιτεία οφείλει να απαντήσει ποιος, πώς και πόσο συχνά ελέγχει σήμερα τα νερά σε μία από τις πλέον επιβαρυμένες βιομηχανικές περιοχές της χώρας

Κύριοι Υπουργοί,

Ο Ασωπός αποτελεί εδώ και δεκαετίες μία από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις σοβαρής περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στη χώρα, άμεσα συνδεδεμένης με την έντονη βιομηχανική δραστηριότητα στη λεκάνη απορροής του και με διαχρονικά καταγεγραμμένα προβλήματα ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων. Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, θεσπίστηκε ειδικό κανονιστικό πλαίσιο με την ΚΥΑ 20488/2010 (ΦΕΚ Β΄ 749), όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, με αντικείμενο τον καθορισμό Ποιοτικών Περιβαλλοντικών
Προσδιοριστών στον ποταμό Ασωπό και οριακών τιμών εκπομπών υγρών βιομηχανικών αποβλήτων στη λεκάνη απορροής του, σε συνδυασμό με τις προβλέψεις του ευρύτερου σχεδιασμού για την Περιβαλλοντική Αποκατάσταση και την Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) της περιοχής.

Σκοπός του συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου είναι η προστασία, αναβάθμιση και αποκατάσταση της καλής οικολογικής και χημικής κατάστασης των υδάτων του Ασωπού, των παραποτάμων και των ρεμάτων της υδρογεωλογικής του λεκάνης. Βασική προϋπόθεση, όμως, για να έχει ουσιαστικό περιεχομενο οποιοδήποτε θεσμικό πλαίσιο είναι η συνεχής, αξιόπιστη και επιστημονικά τεκμηριωμένη
παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, συνεπώς, η εικόνα που διαμορφώνεται ως προς τη συνέχεια και την επάρκεια των ελέγχων τα τελευταία χρόνια και, κυρίως, ως προς το εάν υφίσταται σήμερα ένα πραγματικά συστηματικό και επαρκές δίκτυο παρακολούθησης του Ασωπού, ανάλογο προς την περιβαλλοντική επιβάρυνση και την ιδιαίτερα έντονη βιομηχανική δραστηριότητα της περιοχής. Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο εάν υφίσταται θεσμοθετημένο σύστημα παρακολούθησης, αλλά εάν αυτό εφαρμόζεται στην πράξη με επαρκή συχνότητα, κατάλληλη γεωγραφική κάλυψη και δημοσιοποίηση αξιόπιστων αποτελεσμάτων.

Το ζήτημα επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση μετά από ανακοίνωση του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ), στις 13.10.2026, σύμφωνα με την οποία σε δειγματοληψίες από σημεία του Ασωπού φέρεται να διαπιστώθηκε παρουσία στελεχών του γένους Vibrio, με το ΠΑΚΟΕ να κάνει λόγο ακόμη και για παρουσία βακτηρίου χολέρας.

Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί είναι προφανές ότι δεν μπορούν να υιοθετηθούν άκριτα ούτε να αποτελέσουν από μόνοι τους πιστοποίηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία, χωρίς επίσημη εργαστηριακή επιβεβαίωση και ταυτοποίηση από τους αρμόδιους δημόσιους επιστημονικούς φορείς. Η ανίχνευση βακτηρίων του γένους Vibrio δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει την παρουσία παθογόνου
στελέχους Vibrio cholerae ή συγκεκριμένο κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Απαιτείται επιστημονική αξιολόγηση των ευρημάτων και των εργαστηριακών δεδομένων που τα συνοδεύουν. Ακριβώς όμως γι’ αυτό η Πολιτεία δεν δικαιούται ούτε να σιωπήσει ούτε να αρκεστεί σε μία απλή διάψευση ή υποβάθμιση του θέματος.

Εφόσον έχουν πράγματι απομονωθεί τα συγκεκριμένα στελέχη, οι αρμόδιες κρατικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να ζητήσουν άμεσα τη διάθεσή τους και την αποστολή τους σε αρμόδιο δημόσιο εργαστήριο αναφοράς, όπως το Κεντρικό Εργαστήριο Δημόσιας Υγείας (ΚΕΔΥ) ή τον ΕΟΔΥ, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επίσημη ταυτοποίηση και να διαπιστωθεί επιστημονικά εάν πρόκειται για παθογόνα στελέχη και εάν συντρέχει οποιοσδήποτε κίνδυνος για τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, απαιτείται να αξιολογηθούν τα πρωτογενή εργαστηριακά αποτελέσματα, οι μέθοδοι ανάλυσης και τα στοιχεία των δειγματοληψιών, ώστε κάθε συμπέρασμα να στηρίζεται σε επαληθεύσιμα επιστημονικά δεδομένα.

Πέρα, όμως, από τη συγκεκριμένη καταγγελία, αναδεικνύεται ένα πολύ σοβαρότερο και διαρθρωτικό ζήτημα: Ποιος παρακολουθεί σήμερα συστηματικά τον Ασωπό; Με ποια συχνότητα; Σε πόσα σημεία; Για ποιες ακριβώς φυσικοχημικές, χημικές και μικροβιολογικές παραμέτρους; Και πού βρίσκονται δημοσιευμένα τα αποτελέσματα των τελευταίων ετών; Ποιοι σταθμοί παρακολούθησης λειτουργούν σήμερα στην
περιοχή και ποια είναι η πραγματική κάλυψη της λεκάνης απορροής από το Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης των υδάτων;

Σε μία περιοχή με τόσο μεγάλη συγκέντρωση βιομηχανικών εγκαταστάσεων και με γνωστό ιστορικό περιβαλλοντικής επιβάρυνσης, η παρακολούθηση δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, περιστασιακή ή να ενεργοποιείται μόνο όταν μία ιδιωτική ή άλλη οργάνωση δημοσιοποιεί μετρήσεις και προκαλείται δημόσια ανησυχία. Πολύ περισσότερο όταν ήδη από παλαιότερες μετρήσεις είχαν καταγραφεί ζητήματα, μεταξύ άλλων, αυξημένης αγωγιμότητας των υδάτων, τα οποία επιβάλλουν διαχρονική παρακολούθηση και συγκρίσιμα δεδομένα σε βάθος χρόνου. Η αξιολόγηση της κατάστασης προϋποθέτει τη συστηματική καταγραφή των φυσικοχημικών και χημικών χαρακτηριστικών των υδάτων, την εξέταση των τυχόν υπερβάσεων των προβλεπόμενων ορίων και τη διαχρονική σύγκριση των μετρήσεων ανά σημείο δειγματοληψίας.

Η ευθύνη για την προστασία του Ασωπού ανήκει πρωτίστως στην οργανωμένη Πολιτεία και στις αρμόδιες υπηρεσίες της. Παράλληλα, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας οφείλουν, στο πλαίσιο των θεσμοθετημένων αρμοδιοτήτων τους, να πραγματοποιούν τους προβλεπόμενους ελέγχους και να συμβάλλουν ενεργά στην περιβαλλοντική επιτήρηση μιας περιοχής εξαιρετικά υψηλού βιομηχανικού
φορτίου.

Η αποτελεσματική προστασία του Ασωπού, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων. Προϋποθέτει και ουσιαστικούς ελέγχους στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της λεκάνης απορροής, διαπίστωση τυχόν παραβάσεων των περιβαλλοντικών όρων και των ορίων εκπομπών, επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων και έλεγχο της συμμόρφωσης των εγκαταστάσεων. Χωρίς διαφανή στοιχεία για τους ελέγχους αυτούς και τα αποτελέσματά τους, δεν είναι δυνατόν να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου.

Δεν είναι θεσμικά αποδεκτό, δεκαέξι χρόνια μετά τη θέσπιση του ειδικού κανονιστικού πλαισίου για τον Ασωπό, να δημιουργείται εκ νέου η εντύπωση ότι ο ποταμός έχει αφεθεί στην τύχη του και ότι η Πολιτεία πληροφορείται την κατάσταση των υδάτων του από περιστασιακές μετρήσεις τρίτων. Ούτε είναι δυνατόν η δημόσια συζήτηση να εξαντληθεί στο εάν είναι ή όχι αξιόπιστη μία συγκεκριμένη ανακοίνωση. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι εάν το ίδιο το Κράτος διαθέτει πρόσφατα, συνεχή, επαρκή και δημόσια προσβάσιμα επιστημονικά δεδομένα, ώστε να μπορεί υπεύθυνα να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει οποιονδήποτε ισχυρισμό. Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να αποσαφηνιστεί εάν το υφistάμενο
σύστημα παρακολούθησης καλύπτει επαρκώς τις ανάγκες της περιοχής και, σε περίπτωση που διαπιστώνονται κενά, ποια μέτρα προτίθεται να λάβει η Κυβέρνηση για την αντιμετώπισή τους.

Κατόπιν αυτών, ερωτάσθε κ.κ. Υπουργοί:

1. Υφίσταται σήμερα συστηματικό πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων του Ασωπού; Πώς εντάσσεται η περιοχή στο Εθνικό Δίκτυο Παρακολούθησης των υδάτων και ποιοι φορείς (π.χ. ΕΛΚΕΘΕ, ΕΑΓΜΕ) είναι υπεύθυνοι για την
υλοποίηση των σχετικών ελέγχων; Σε πόσα και ποια σημεία πραγματοποιούνται δειγματοληψίες, με ποια συχνότητα και ποιες ακριβώς παράμετροι εξετάζονται;

2. Υπήρξε κατά τα τελευταία έτη διακοπή, αναστολή, περιορισμός ή αραίωση της συστηματικής παρακολούθησης του Ασωπού; Εάν ναι, για ποιο χρονικό διάστημα, για ποιους λόγους και με ευθύνη ποιου φορέα; Ποιοι σταθμοί παρακολούθησης λειτουργούν σήμερα και ποια μέτρα
έχουν ληφθεί για την κάλυψη τυχόν κενών στο δίκτυο δειγματοληψιών;

3. Σε συνέχεια της ανακοίνωσης της 13.10.2026, έχουν ζητήσει τα συναρμόδια Υπουργεία, οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες ή η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας τα δείγματα ή τα απομονωθέντα στελέχη που επικαλείται το ΠΑΚΟΕ, προκειμένου να αποσταλούν στο Κεντρικό Εργαστήριο
Δημόσιας Υγείας (ΚΕΔΥ) ή στον ΕΟΔΥ για επίσημη ταυτοποίηση; Εάν όχι, προτίθενται να το πράξουν άμεσα και παράλληλα να διατάξουν ανεξάρτητες επίσημες δειγματοληψίες στα ίδια σημεία; Έχουν ζητηθεί τα πρωτογενή εργαστηριακά αποτελέσματα και τα στοιχεία της μεθόδου ανάλυσης και ποια μέτρα προτίθενται να λάβουν οι αρμόδιες αρχές για την αξιολόγηση ενδεχόμενου κινδύνου για τη δημόσια υγεία;

4. Πόσοι περιβαλλοντικοί έλεγχοι έχουν πραγματοποιηθεί κατά τα τελευταία πέντε έτη σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις της λεκάνης απορροής του Ασωπού από το Σώμα Επιθεωρητών Περιβάλλοντος και τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας; Πόσες παραβάσεις έχουν
διαπιστωθεί, ποιες κυρώσεις έχουν επιβληθεί και ποια είναι η πορεία συμμόρφωσης των εγκαταστάσεων στις οποίες καταγράφηκαν παραβάσεις;

5. Προτίθεται η Κυβέρνηση να ενισχύσει το υφιστάμενο σύστημα παρακολούθησης ή, εφόσον διαπιστωθούν ουσιαστικά κενά, να θεσπίσει ένα μόνιμο και ενισχυμένο σύστημα, Παρατηρητήριο του Ασωπού, με συστηματικές δειγματοληψίες, αυξημένο αριθμό σταθμών σε
κρίσιμα σημεία της βιομηχανικής ζώνης, παρακολούθηση φυσικοχημικών, χημικών και μικροβιολογικών παραμέτρων και δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων σε πραγματικό ή τακτικό χρόνο;

Καλούνται οι αρμόδιοι Υπουργοί να καταθέσουν στη Βουλή

Α. ‘Ολα τα διαθέσιμα αποτελέσματα δειγματοληψιών, αναλύσεων και ελέγχων των υδάτων του Ασωπού των τελευταίων πέντε ετών, καθώς και στοιχεία για τους σταθμούς παρακολούθησης, τη συχνότητα των μετρήσεων και τους ελέγχους που έχουν πραγματοποιηθεί σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις της λεκάνης απορροής.

Οι ερωτώντες βουλευτές

Μανώλης Χριστοδουλάκης

Γιώργος Μουλκιώτης