ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ- ΠΡΟΣΘΗΚΗ

στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών «Εθνικός Τελωνειακός Κώδικας και άλλες διατάξεις – συνταξιοδοτικές διατάξεις»

Θέμα: «Ρύθμιση θεμάτων σχετικών με τα Διαθέσιμα και Κοινά Τεμάχια της Διανομής “Βουρβά” Σπάτων – Συμπλήρωση του άρθρου 22 του ν. 4061/2012 (ΦΕΚ Α’ 66)»

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Με την προτεινόμενη τροπολογία επιλύεται ένα χρόνιο και σύνθετο ιδιοκτησιακό και διοικητικό ζήτημα που αφορά τα Διαθέσιμα και Κοινά Τεμάχια του Αγροκτήματος «Βουρβά» Σπάτα, τα οποία κατέχονται και καλλιεργούνται αδιαλείπτως από ακτήμονες αγρότες και νόμιμους διαδόχους τους ήδη από τη δεκαετία του 1920. Παρά τις προσπάθειες των τελευταίων δεκαετιών και την ύπαρξη μεταγεγραμμένων τίτλων ή αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων, το Δημόσιο εξακολουθεί να προβάλλει δικαιώματα κυριότητας επί των εκτάσεων αυτών, δημιουργώντας έντονη κοινωνική και νομική ανασφάλεια.

Η τροπολογία αποσκοπεί:          

Α) στην αποσαφήνιση του πλαισίου εφαρμογής του άρθρου 22 του Ν. 4061/2012 ώστε να καλύπτονται και πράξεις αποδοχής κληρονομιάς, δωρεάς, διανομής, ανταλλαγής και δικαστικές αποφάσεις,

Β) στην εξαίρεση των Διαθεσίμων και Κοινών Τεμαχίων της περιοχής από αμφισβητήσεις κυριότητας, εφόσον οι κάτοχοί τους τα καλλιεργούν ή κατέχουν νομίμως επί δεκαετίες και

Γ) στην καθιέρωση απλοποιημένων διοικητικών διαδικασιών με χρήση στοιχείων του Εθνικού Κτηματολογίου και εξαιρέσεις από τη δασική νομοθεσία, όπου τεκμηριώνεται συνεχής γεωργική χρήση.         

Η ρύθμιση εναρμονίζεται με την ανάγκη αποφόρτισης της δημόσιας διοίκησης και των δικαστηρίων, ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, και επιλύει μακροχρόνιες εκκρεμότητες με τρόπο οριστικό, τεκμηριωμένο και κοινωνικά δίκαιο.

Η προτεινόμενη τροπολογία, που αφορά τον αποχαρακτηρισμό λατομικών ζωνών στις εν λόγω περιοχές, έχει ως εξής:

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ-ΠΡΟΣΘΗΚΗ

Συμπλήρωση του άρθρου 22 του ν. 4061/2012 (ΦΕΚ Α’ 66)

Η ως άνω διάταξη επαναδιατυπώνεται ως εξής:

Άρθρο…

Άρθρο 22

Μη προβολή δικαιωμάτων κυριότητας από το Δημόσιο        

1. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα κυριότητας σε ακίνητα, που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νόμου αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 1, εφόσον ο νομέας του ακινήτου ή ο δικαιοπάροχος του:

  α) Το απέκτησε:

  αα) με νόμιμο τίτλο, από επαχθή αιτία, με την προϋπόθεση ότι ο τίτλος του μεταγράφηκε έως την 5.6.1993 και πράξεις ανταλλαγών, δωρεών, διανομών, αποδοχών κληρονομιών και Δικαστικών Αποφάσεων, εκτός αν κατά τη κτήση της νομής βρισκόταν σε κακή πίστη. Σε κακή πίστη βρισκόταν ο νομέας αν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 1042 του Αστικού Κώδικα. Στο χρόνο νομής προσμετράται και ο χρόνος νομής του δικαιοπαρόχου του που διανύθηκε με τις ίδιες προϋποθέσεις,

  ββ) βάσει παραχωρητηρίου που δεν έχει μεταγραφεί, ως προς το εμβαδόν του ακινήτου που αναγράφεται στο παραχωρητήριο αλλά και των λοιπών στοιχείων των ακινήτων και των δικαιούχων,

  γγ) βάσει παραχωρητηρίου που εκδόθηκε από αναρμόδιο διοικητικό όργανο ή βάσει πράξης δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, μόνο ως προς το εμβαδόν του παραχωρούμενου ακινήτου.

«δδ) Με πρωτόκολλο παράδοσης και παραλαβής οικοπέδου της Επιτροπής Αποκαταστάσεων Προσφύγων κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας ή ως δικαιούχος οικοπέδου σε συνοικισμό κυρωμένων διανομών αγροκτημάτων της Χώρας, σύμφωνα με το άρθρο 26 του Αγροτικού Κώδικα (Α 342), πλην όμως δεν έγινε η διανομή των οικοπέδων στους δικαιούχους».

  β) Με απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, κρίθηκε δικαιούχος οικοπέδου ή κλήρου βάσει των διατάξεων του Αγροτικού Κώδικα και δεν κηρύχθηκε έκπτωτος, δεν εκδόθηκε όμως το σχετικό παραχωρητήριο.

  γ) Το νέμεται πριν την 1.1.1965 για γεωργική χρήση, η οποία εξακολουθεί να ασκείται μέχρι σήμερα. [Ο Νομός Αττικής εξαιρείται από την εφαρμογή της περίπτωσης αυτής].

 «1α. Εκτάσεις γεωργικώς καλλιεργούμενες πριν την 1η Ιανουαρίου 1965, που διατηρούν τη χρήση τους, οι οποίες συμπεριελήφθησαν εντός περιγραμμάτων δημοσίων δασών μεταβιβασθέντων με πράξεις της Διοίκησης κατά πλήρη κυριότητα σε Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), οι οποίοι δεν άσκησαν διακατοχικές πράξεις, θεωρείται ότι ουδέποτε μεταβιβάστηκαν στους Ο.Τ.Α., διατηρουμένου του δικαιώματος κυριότητας υπέρ των ιδιοκτητών τους.»

2. Η μη προβολή δικαιωμάτων κυριότητας αφορά μόνο τον δικαιούχο ή το νόμιμο δικαιοπάροχο του που εμπίπτει στις περιπτώσεις της προηγούμενης παραγράφου.

2^Α. Το Δημόσιο δεν προβάλει δικαιώματα κυριότητας α) στις εκτάσεις των Διαθεσίμων Τεμαχίων που έχουν αποδοθεί με τις πρώτες εγγραφές του Εθνικού κτηματολογίου στους κατόχους τους και β) στις εκτάσεις των κοινών τεμαχίων σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 22 του Ν. 4061/2012 ως αυτό ισχύει.

3. Για τη συνδρομή των προϋποθέσεων της παραγράφου 1, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτημα στην αρμόδια Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών, στην οποία περιγράφει το κατεχόμενο ακίνητο κατά θέση, εμβαδόν και συντεταγμένες στο ελληνικό γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς, με συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα και υποβάλλει αντίγραφο του επικαλούμενου τίτλου κυριότητας ή της σχετικής πράξης παραχώρησης διοικητικού οργάνου, Δήμου ή Κοινότητας ή της απόφασης της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, βάσει της οποίας κρίθηκε δικαιούχος οικοπέδου ή κλήρου. Η Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών μπορεί να ζητήσει από τον ενδιαφερόμενο την προσκόμιση συμπληρωματικών στοιχείων, προκειμένου να διαμορφώσει την κρίση της, σχετικά με την ταυτότητα του νομέα ή του ακινήτου και την καλόπιστη νομή, στην περίπτωση της απόκτησης του με νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία ή της νομής του ακινήτου πριν την 1.1.1965. Η Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών εκδίδει απόφαση για τη μη προβολή δικαιωμάτων κυριότητας στις περιπτώσεις που ο ενδιαφερόμενος επικαλείται πράξη παραχώρησης διοικητικού οργάνου, Δήμου ή Κοινότητας ή απόφαση της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων, βάσει της οποίας κρίθηκε δικαιούχος.
4. Αν ο ενδιαφερόμενος επικαλείται νόμιμο τίτλο από επαχθή αιτία και καλόπιστη νομή του ακινήτου ή νομή του πριν την 1.1.1965 στην Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών μετέχει εκπρόσωπος του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, ως Πρόεδρος αυτής. Η Επιτροπή αποφαίνεται για τη μη προβολή δικαιωμάτων του Δημοσίου στο κατεχόμενο ακίνητο.

  «5. Τα παραχωρητήρια που εκδόθηκαν στις υποπεριπτώσεις ββ και γγ της περίπτωσης α της παραγράφου 1, θεωρούνται έγκυρα και ισχυρά. Για την υποπερίπτωση δδ της περίπτωσης α και την περίπτωση β της παραγράφου 1, μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών, ο Περιφερειάρχης εκδίδει παραχωρητήριο, στο οποίο αναγράφονται τα στοιχεία του αρχικού δικαιούχου και προσδιορίζεται το παραχωρούμενο ακίνητο κατά εμβαδόν, θέση και συντεταγμένες στο ελληνικό γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς. Δεν εκδίδεται παραχωρητήριο, αν οι καθολικοί ή ειδικοί διάδοχοι του δικαιούχου έχουν μεταγράψει συμβολαιογραφική πράξη ή έχουν επικυρώσει ανώμαλη δικαιοπραξία που αφορά το ίδιο ακίνητο σύμφωνα, ιδίως, με τις διατάξεις της παρ.1 του άρθρου 18 του ν. 1644/1986, του άρθρου 16 του ν. 3147/2003, της παραγράφου 9 του άρθρου 3 του ν. 3399/2005 και του άρθρου 31 του ν. 3698/2008.»

6. Για το τμήμα του κατεχόμενου ακινήτου για το οποίο δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 1, ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτημα εξαγοράς του στην Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών. Η ίδια Επιτροπή εξετάζει το αίτημα αυτό, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 23.

«7. α) Το Ελληνικό Δημόσιο δεν προβάλλει, επίσης, δικαιώματα κυριότητας σε ακίνητα, που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νόμου αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 1, εφόσον:

 αα) Κατέχονται από Δήμους για την εξυπηρέτηση αναγκών τους, και συγκεκριμένα για στέγαση δημαρχιακών μεγάρων, σχολείων και κοινωφελών εγκαταστάσεων. Μετά από αίτημα του οικείου Δήμου, η αρμόδια υπηρεσία της οικείας Περιφέρειας, στην οποία βρίσκεται το ακίνητο, διενεργεί αυτοψία και συντάσσει έκθεση, με την οποία βεβαιώνεται ότι το ακίνητο χρησιμοποιείται για τους παραπάνω σκοπούς.

 ββ) Εχουν σε αυτά ανεγερθεί χώροι θρησκευτικής λατρείας, για όσο χρόνο διαρκεί η χρήση αυτή, απαγορευομένης κάθε άλλης χρήσης. Τα ακίνητα αυτά περιέρχονται στο οικείο εκκλησιαστικό νομικό πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένου του αναγκαίου προαυλίου χώρου. Η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της οικείας Περιφέρειας προσδιορίζει τον αναγκαίο προαύλιο χώρο κατά θέση, εμβαδόν και συντεταγμένες στο ελληνικό γεωδαιτικό σύστημα αναφοράς.

 «γγ) Έχουν σε αυτά ανεγερθεί οικίες για τον εκάστοτε εφημέριο της ενορίας προς την οποία έχει γίνει η παραχώρηση ή περιλαμβάνονται στις κοινόχρηστες ή διαθέσιμες εκτάσεις των διανομών με προορισμό την ανέγερση κατοικίας για τον εκάστοτε εφημέριο, καθώς και σε ακίνητα που έχουν ανεγερθεί κτίσματα για τη διαμονή μοναχών (κελιά) ή που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ως συνοδοί χώροι για τις λειτουργικές ανάγκες του ενοριακού ναού ή της μονής ή του μετοχίου. Τα ακίνητα αυτά περιέρχονται στην ενορία ή στη μονή αποκλειστικά για τις χρήσεις που προβλέπονται στην παρούσα υποπερίπτωση. Μετά από αίτημα του οικείου εκκλησιαστικού νομικού προσώπου, η αρμόδια υπηρεσία της οικείας Περιφέρειας, στην οποία βρίσκεται το ακίνητο, διενεργεί αυτοψία και συντάσσει έκθεση, με την οποία βεβαιώνεται ότι το ακίνητο χρησιμοποιείται για τις παραπάνω χρήσεις.».

 β) Εφόσον τα κτίσματα της παρούσας παραγράφου έχουν ανεγερθεί σε τμήμα ευρύτερου ακινήτου, ο Περιφερειάρχης εκδίδει πράξη κατάτμησης του ακινήτου.

 γ) Με απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ορίζεται ο τύπος του παραχωρητηρίου για τα ακίνητα της παρούσας παραγράφου.

8. α) Οι δρόμοι που απεικονίζονται στα κυρωμένα στοιχεία των διανομών αγροκτημάτων και συνοικισμών, καθώς και κυρωμένων αναδασμών, περιέρχονται κατά κυριότητα στους οικείους Δήμους, εφόσον σήμερα υφίστανται. Αν έχουν αλλάξει χρήση ή κατέχονται αυθαίρετα, η Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της οικείας Περιφέρειας, μετά από αυτοψία, αποφαίνεται για τη σκοπιμότητα επαναφοράς των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση. Αν δεν είναι αναγκαία η επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση, η αίτηση του κατόχου για την εξαγορά ακινήτου εξετάζεται από την οικεία Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης Διαφορών σύμφωνα με το άρθρο 23.

 β) Οι δρόμοι που διανοίχθηκαν σε θέση διαφορετική από την προβλεπόμενη στην κυρωμένη διανομή του αγροκτήματος, θωρούνται ως δρόμοι της κυρωμένης διανομής και περιέρχονται στην κυριότητα του οικείου Δήμου, εφόσον μετατοπίσθηκαν εντός δημοσίων εκτάσεων και κρίνεται αναγκαία η διατήρηση τους. Για το σκοπό αυτόν, συντάσσεται έκθεση αυτοψίας από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της οικείας Περιφέρειας, με την οποία αποφαίνεται για τη σκοπιμότητα της διατήρησης του δρόμου. Το ίδιο ισχύει και για αγροτικούς δρόμους που διανοίχτηκαν για την εξυπηρέτηση τυφλών τεμαχίων κυρωμένης διανομής, εφόσον δεν θίγονται εμπράγματα δικαιώματα τρίτων προσώπων.

 γ) Δρόμοι κυρωμένης διανομής που έχουν απολέσει τον κοινόχρηστο χαρακτήρα τους, μετά από εισήγηση της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της οικείας Περιφέρειας, μπορούν να εξαγοράζονται από τον ιδιοκτήτη του όμορου ακινήτου, μετά από αίτηση που υποβάλλει στην Επιτροπή Θεμάτων Γης και Επίλυσης διαφορών. Για την εξαγορά καταβάλλεται τίμημα ίσο με την αντικειμενική αξία, το οποίο αποτελεί έσοδο του οικείου Δήμου.

 «δ) Για την μεταβίβαση της κυριότητας των δρόμων εκδίδεται διαπιστωτική πράξη του οικείου Περιφερειάρχη, η οποία μεταγράφεται στο οικείο Υποθηκοφυλακείο ή καταχωρείται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο και κοινοποιείται στην εταιρεία «Εθνικό Κτηματολόγιο και Χαρτογράφηση Α.Ε.» και στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για ενημέρωση της ψηφιακής βάσης.»

9. Η Διεύθυνση Πολιτικής Γης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εκδίδει βεβαίωση περί μη προβολής δικαιωμάτων κυριότητας του Δημοσίου, κατόπιν προσκόμισης Κτηματολογικού Φύλλου και Διαγράμματος από τον ενδιαφερόμενο.
10. Για την έκδοση βεβαίωσης περί μη προβολής δικαιωμάτων κυριότητας του Δημοσίου στις περιπτώσεις των Κοινών Τεμαχίων, οι ενδιαφερόμενοι υποβάλλουν στη Διεύθυνση Πολιτικής Γης α) μετεγεγραμμένο τίτλο ή αμετάκλητη δικαστική απόφαση και β) αντίγραφο της δήλωσης του Ν. 2308/1995 που υπεβλήθη στο Εθνικό Κτηματολόγιο.Η σχετική βεβαίωση κατατίθεται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο για εγγραφή στο ΚΑΕΚ του αιτούντος με τη διαδικασία του πρόδηλου σφάλματος.»
11. Οι ενδιαφερόμενοι δύνανται να προσκομίσουν αντίγραφο του Αμπελουργικού ή Ελαιοκομικού Μητρώου ή Δήλωση Μηχανικού επί του Διαγράμματος σχετικά με τον χαρακτήρα της έκτασης. Η ύπαρξη διαρκούς καλλιέργειας από το 1945 ή/και 1960, αποδεικνυόμενη με αεροφωτογραφίες, συνιστά τεκμήριο μη δασικού χαρακτήρα κατά την έννοια της παρ. 10 του άρθρου 48 του Ν. 4685/2020 και της Υ.Α. 64663/2956/3-7-2020.

Ο προτείνων βουλευτής

Μανώλης Χριστοδουλάκης