Κύριοι Υπουργοί,

Στον Δήμο Αχαρνών προετοιμάζεται η κοπή 139 ώριμων πεύκων επί της λεωφόρου Φιλαδελφείας, στο πλαίσιο εκτέλεσης του έργου «Παρεμβάσεις Αναβάθμισης Πεζοδρομίων και Οδοστρωμάτων στον Δήμο Αχαρνών», συνολικού προϋπολογισμού 11.000.000 ευρώ. Το έργο αυτό περιλαμβάνει παρεμβάσεις ανάπλασης και διαχείρισης ομβρίων υδάτων στην περιοχή του Κόκκινου Μύλου, σε μια περιοχή που πράγματι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υποδομών.

Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επιχειρείται να υλοποιηθεί το έργο αναδεικνύει μια βαθιά προβληματική αντίληψη σχεδιασμού, σύμφωνα με την οποία η «ανάπλαση» ταυτίζεται με την εκτεταμένη απομάκρυνση του υφιστάμενου φυσικού περιβάλλοντος, ακόμη και όταν αυτό αποτελεί ώριμο, λειτουργικό και περιβαλλοντικά κρίσιμο στοιχείο της πόλης. Ιδίως όταν πρόκειται για μια συστοιχία 139 ώριμων πεύκων, μεγάλης ανάπτυξης, εκατέρωθεν της οδού Φιλαδελφείας.

Η μαζική κινητοποίηση των κατοίκων κατέδειξε ότι η τοπική κοινωνία δεν αντιτίθεται στο έργο. Αντιθέτως, ζητά την άμεση υλοποίηση των αναγκαίων παρεμβάσεων για τα όμβρια και την αναβάθμιση των υποδομών. Εκείνο που απορρίπτεται είναι η επιλογή ενός σχεδιασμού που προϋποθέτει την καταστροφή 139 ώριμων πεύκων, χωρίς τεκμηριωμένη αναγκαιότητα και χωρίς να έχει εξεταστεί σοβαρά η δυνατότητα ενσωμάτωσής τους στον σχεδιασμό. 

Η προσέγγιση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη διεθνή και ευρωπαϊκή πρακτική, σύμφωνα με την οποία τα ώριμα δέντρα αντιμετωπίζονται ως κρίσιμες «πράσινες υποδομές» για την ανθεκτικότητα των πόλεων, ιδίως σε συνθήκες κλιματικής κρίσης. Η απομάκρυνσή τους συνεπάγεται άμεση επιδείνωση του μικροκλίματος, αύξηση της θερμικής νησίδας, απώλεια σκίασης και μείωση της
ικανότητας απορρόφησης ομβρίων υδάτων, δηλαδή ακριβώς των παραμέτρων που ένα σύγχρονο έργο οφείλει να ενισχύει. 

Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το γεγονός ότι η συγκεκριμένη δενδροστοιχία έχει ήδη αναγνωριστεί επιστημονικά ως στοιχείο υψηλής αξίας. Η μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου του 2010 κατέγραψε τη συνεχή παρουσία πεύκων από τον Κόκκινο Μύλο έως το Μενίδι και επισήμανε την ανάγκη προστασίας της ως ενιαίου φυσικού σχηματισμού. Η πλήρης απουσία αυτής της τεκμηρίωσης από τον σχεδιασμό του έργου δεν μπορεί να θεωρηθεί απλή παράλειψη, αλλά συνιστά συνειδητή αγνόηση επιστημονικών δεδομένων.

Παρά τα ανωτέρω, η προτεινόμενη φυτοτεχνική μελέτη προβλέπει την εκτεταμένη απομάκρυνση των πεύκων, με κριτήρια που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, σχετίζονται κυρίως με αισθητικές και λειτουργικές επιλογές σχεδιασμού και όχι με τεκμηριωμένη αξιολόγηση της υγείας ή της επικινδυνότητας των δέντρων. Πρόκειται για μια προσέγγιση που αντιστρέφει πλήρως τις σύγχρονες αρχές αστικού σχεδιασμού, οι οποίες επιβάλλουν την προσαρμογή των έργων στο φυσικό κεφάλαιο και όχι την καταστροφή του. 

Παράλληλα, τίθενται σοβαρά ζητήματα νομιμότητας, καθώς η κοπή δασικού είδους, όπως η χαλέπιος πεύκη, χωρίς ειδική και τεκμηριωμένη αιτιολόγηση αντίκειται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας του περιβάλλοντος. Η επίκληση γενικών κριτηρίων «αισθητικής» ή «λειτουργικότητας» δεν μπορεί να υποκαταστήσει την υποχρέωση εξατομικευμένης επιστημονικής αξιολόγησης. 

Είναι προφανές ότι η υλοποίηση ενός έργου τέτοιου προϋπολογισμού δεν μπορεί να γίνεται με όρους που υπονομεύουν βασικές περιβαλλοντικές αρχές. Η ευθύνη για την εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να περιοριστεί σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Η απουσία σαφών κατευθύνσεων, ελέγχων και δεσμευτικών πλαισίων από την κεντρική διοίκηση επιτρέπει την υλοποίηση έργων που συγκρούονται με βασικές αρχές περιβαλλοντικής προστασίας και βιώσιμης ανάπτυξης. Τα αρμόδια Υπουργεία δεν μπορούν να παραμένουν θεατές όταν πρόκειται για ζητήματα εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, προστασίας της βιοποικιλότητας και διαχείρισης φυσικού κεφαλαίου σε αστικό χώρο.

Οι κάτοικοι ζητούν ένα απολύτως λογικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο αυτονόητο: να προχωρήσει η ανάπλαση και τα έργα ομβρίων, αλλά με ανασχεδιασμό που θα διασφαλίζει τη διατήρηση των πεύκων, την ενσωμάτωσή τους στο έργο και την ενεργή συμμετοχή των αρμόδιων υπηρεσιών και της τοπικής κοινωνίας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, κάτι που δεν πραγματοποιήθηκε στην παρούσα απόφαση, καθώς λήφθηκε χωρίς διαβούλευση. 

Η επιμονή σε ένα μοντέλο «ανάπλασης» που βασίζεται στην εκτεταμένη κοπή ώριμων δέντρων δεν αποτελεί τεχνική αναγκαιότητα, αλλά πολιτική επιλογή, η οποία έρχεται σε αντίθεση με κάθε έννοια βιώσιμης ανάπτυξης.

Κατόπιν των ανωτέρω ερωτάσθε κ.κ Υπουργοί
1. Είναι σε γνώση των Υπουργείων η προωθούμενη κοπή των 139 πεύκων στην οδό Φιλαδελφείας του Δήμου Αχαρνών;
2. Έχουν ελεγχθεί οι σχετικές μελέτες ως προς τη συμβατότητά τους με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προστασίας του αστικού και δασικού πρασίνου;
3. Υφίσταται πλήρης και τεκμηριωμένη τεχνική έκθεση που να αποδεικνύει την επικινδυνότητα ή μη βιωσιμότητα των συγκεκριμένων δέντρων;
4. Προτίθεστε να ζητήσετε την αναστολή οποιασδήποτε κοπής έως ότου ολοκληρωθεί πλήρης επιστημονικός και διοικητικός έλεγχος;
5. Θα διασφαλιστεί η επανεξέταση των μελετών, φυτοτεχνική, ΠΠΔ, αρχιτεκτονική και υδραυλική (ομβρίων), με γνώμονα τη διατήρηση των υφιστάμενων πεύκων, την προσαρμογή του σχεδιασμού της ανάπλασης και τη διαχείριση των ομβρίων χωρίς απώλεια ώριμου πρασίνου;
6. Προτίθεστε να θεσπίσετε υποχρεωτική σύνταξη αναλυτικού δενδρολογίου, αξιολόγηση από εξειδικευμένους επιστήμονες (γεωπόνους/δασολόγους) και ενεργή συμμετοχή των υπηρεσιών του Δήμου και της τοπικής κοινωνίας πριν από παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας στο αστικό πράσινο;
7. Για ποιο λόγο δεν έχει ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό η μελέτη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου του 2010, η οποία αναγνωρίζει τη συγκεκριμένη δενδροστοιχία ως στοιχείο υψηλής περιβαλλοντικής και ιστορικής αξίας;